iPREG

Rối loạn tiền đình: Triệu chứng và cách chữa hiệu quả

Làm cha mẹMedical Đỗ Khánh Huyền

Rối loạn tiền đình nếu không được chuẩn đoán triệu chứng, điều trị kịp thời dễ phát sinh biến chứng nguy hiểm. Cùng iPREG...

Rối loạn tiền đình là bệnh lý thường gặp ở tuổi trung niên. Nhưng theo nhiều nghiên cứu trong những năm gần đây, bệnh xuất hiện ở cả người trẻ, là nguyên nhân gây nên tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, suy nhược cơ thể.

Rối loạn tiền đình không khó để phát hiện và điều trị. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan lơ là, rất dễ kéo theo những hậu quả về sức khỏe, ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống. Hãy cùng iPREG tìm hiểu chi tiết nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa hiệu quả qua chia sẻ của bác sĩ Trần Thành Nam.

Chịu trách nhiệm nội dung: Dr. Trần Thành Nam

Dr. Trần Thành Nam check content
ThS – Bác sĩ Trần Thành Nam hiện đang công tác tại khoa sản nhi Bệnh viện Đại Học Y Hà Nội. Tốt nghiệp Đại Học Y Hà Nội năm 2014, lấy hàm Thạc Sĩ năm 2016, công tác tại Bệnh viện Đại Học Y Hà Nội từ năm 2016. Năm 2018, Bác sĩ Trần Thành Nam cộng tác cùng iPREG nhằm mang tới bạn đọc những thông tin y khoa chính xác nhất.

Xem thêm: Bệnh thường gặp ở mẹ sau sinh: Nguyên nhân và cách phòng tránh

Rối loạn tiền đình là gì?

Rối loạn tiền đình là gì?

Rối loạn tiền đình (tên tiếng Anh Vestibular Disorders – NIBC Hoa Kỳ) là tình trạng mất thăng bằng do quá trình truyền dẫn và tiếp nhận thông tin của tiền đình bị rối loạn. Nguyên nhân chính xuất phát từ dây thần kinh số 8 bị tắc nghẽn, tổn thương khiến thông tin truyền dẫn bị sai lệch và cơ thể mất thăng bằng, ù tai, chóng mặt, loạng choạng. Những triệu chứng kể trên thường lặp lại đi lại, diễn ra đột ngột khiến cơ thể khó chịu, ảnh hưởng đến khả năng làm việc và cuộc sống bị đảo lộn.

Phân loại và triệu chứng bệnh rối loạn tiền đình

Bệnh rối loạn tiền đình được chia làm 2 dạng phổ biến. Mỗi dạng sẽ có những triệu chứng biểu hiện cụ thể khác nhau nhằm giúp người bệnh nhận biết và có hướng điều trị kịp thời.

Rối loạn tiền đình ngoại biên

Rối loạn tiền đình ngoại biên chiếm đến 90 – 95% các trường hợp mắc bệnh. Nếu được phát hiện và điều trị đúng cách thì người bệnh sẽ hồi phục nhanh chóng.

Bệnh có một số triệu chứng thường gặp gồm

  • Chóng mặt thoáng qua, xảy ra nhanh và xuất hiện khi thay đổi tư thế đột ngột.
  • Nôn ói, ù tai, giảm thính lực, nặng đầu, khó tập trung,…
  • Nặng hơn là những cơn chóng mặt kéo dài, người bệnh bị mất thăng bằng, đi đứng khó khăn.

Đối tượng dễ mắc bệnh

Rối loạn tiền đình ngoại biên thường gặp ở những người làm việc trong môi trường văn phòng, ngồi lâu trong phòng điều hòa, người tiếp xúc nhiều với máy tính,… Với những người này, vùng cột sống cổ rất dễ bị tổn thương và nhiễm lạnh. Lâu ngày, động mạch cột sống thân nền sẽ bị co thắt và ảnh hưởng trực tiếp đến dây thần kinh số 8 khiến cơ thể bị mất thăng bằng, loạng choạng và chóng mặt liên tục.

Rối loạn tiền đình trung ương

Rối loạn chức năng tiền đình trung ương chiếm tỷ lệ ít hơn so với rối loạn tiền đình ngoại biên. Tuy nhiên, bệnh khó phát hiện và ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của người bệnh. Nguyên nhân chính xuất phát từ nhân tiền đình hoặc dây tiền đình ở thân não bị tổn thương. Đặc biệt, nhiều người rất dễ nhầm lẫn bệnh này với thiểu năng tuần hoàn não và không có hướng điều trị phù hợp, kịp thời.

Biểu hiện của bệnh gồm

  • Giai đoạn đầu: Mất ngủ, người mệt mỏi, chán ăn, đau nhức ở vùng vai gáy.
  • Giai đoạn sau: Choáng váng, đi không vững, chóng mặt, thỉnh thoảng có kèm theo nôn ói. Khi thay đổi tư thế, cơ thể cảm thấy loạng choạng, chóng mặt, biểu hiện nặng nhất vào khoảng buổi đêm về sáng.

Xem thêm: Mất ngủ khi mang thai: Nỗi ám ảnh của hơn 50% bà bầu

Đối tượng dễ mắc bệnh

Rối loạn tiền đình trung ương xuất hiện ở cả người già và người trẻ tuổi. Ban đầu bệnh không có dấu hiệu rõ ràng nên người bệnh thường chủ quan và không có biện pháp khắc phục nhanh chóng, hiệu quả.

Nguyên nhân gây rối loạn tiền đình

Nguyên nhân gây rối loạn tiền đình

Nguyên nhân chính

Huyết áp thấp, tai biến, thiếu máu, các bệnh về tim mạch

Những bệnh này khiến mạch máu bị tắc nghẽn, lượng máu lên não ít và gia tăng cảm giác chóng mặt, buồn nôn, khó chịu.

Xem thêm: Bệnh tim bẩm sinh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Căng thẳng, mất ngủ, áp lực công việc

Điều này làm cho hệ thống thần kinh bị tổn thương và ảnh hưởng trực tiếp đến dây thần kinh số 8. Vì vậy, hệ thống tiền đình nhận không tin không chính xác, cơ thể loạng choạng và truyền dẫn thông tin sai lệch.

Bệnh lý

Một số bệnh lý như u não, u dây thần kinh, viêm dây thần kinh, viêm tai giữa cũng là nguyên nhân rối loạn chức năng tiền đình mà bạn không nên bỏ qua.

Người quá béo hoặc quá gầy

Tỷ lệ bị rối loạn chức năng tiền đình ở những người béo phì hoặc suy dinh dưỡng sẽ cao hơn so với những người bình thường.

Nguyên nhân khác

Bệnh còn xuất phát từ một số nguyên nhân như mất máu nhiều, quan hệ tình dục không đều đặn, ăn uống phản khoa học, uống quá nhiều chất kích thích như: rượu, bia, cà phê,… Ngoài ra, người thường xuyên sống trong môi trường nhiều tiếng ồn, thời tiết ẩm ương, ít vận động, làm việc nhiều với máy tính,… cũng rất dễ gặp tình trạng rối loạn tiền đình.

Các con số

Hiện nay, bệnh rối loạn tiền đình đang nằm ở mức đáng báo động bởi theo nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, số người mắc bệnh đang rất chủ quan và không có biện pháp điều trị hợp lý. Cụ thể:

  • 80% người bệnh có tâm lý chủ quan, không quan tâm tới những triệu chứng của cơ thể, không thăm khám và điều trị kịp thời.
  • 77% số người mắc bệnh không hiểu rõ về tình trạng bệnh, không nắm được những thông tin về mối nguy hại mà căn bệnh này gây nên.
  • 58% người tự chẩn đoán theo kinh nghiệm dân gian, tự ý mua thuốc uống và không thực hiện các biện pháp nhằm phát hiện bệnh một cách nhanh chóng, hiệu quả.

Đối tượng dễ bị rối loạn tiền đình

Đối tượng dễ mắc rối loạn tiền đình

Rối loạn chức năng tiền đình có thể gặp ở bất kỳ đối tượng nào. Từ người trưởng thành cho đến người già nhưng nếu bạn thuộc một trong số những đối tượng dưới đây, hãy quan tâm đến cơ thể và phát hiện sớm những triệu chứng của bệnh nhằm có hướng điều trị kịp thời nhất.

Người lớn tuổi

Người già chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng số những người mắc bệnh. Theo thông tin của WHO, 50% người già bị chóng mặt do rối loạn ở hệ thống tiền đình và có hơn ½ số ca tử vong ở người già là do cơ thể bị mất cân bằng, ngã do chóng mặt.

Nguyên nhân chính là do cơ thể đang dần bị lão hóa, các chức bị suy giảm dẫn đến tình trạng hệ thống tiền đình tiếp nhận, xử lý và dẫn truyền thông tin không còn nhanh nhạy, chính xác như trước.

Người làm việc trong môi trường căng thẳng

Môi trường làm việc nhiều áp lực, cộng thêm thói quen sinh hoạt không lành mạnh làm tăng nguy cơ mắc bệnh rối loạn tiền đình. Khi cơ thể stress, hormone Cortisol sẽ sản sinh ra nhiều làm gia tăng các bệnh như: cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường,… Từ đó, hệ thống thần kinh sẽ bị tổn thương, đặc biệt là dây thần kinh số 8 bị rối loạn thông tin gây nên các hiện tượng chóng mặt, buồn nôn, mất căng bằng.

Phụ nữ mang thai

Thai nghén, mệt mỏi, chán ăn, cơ thể không được cung cấp đầy đủ dưỡng chất là nguyên nhân chính khiến các mẹ bầu thiếu máu lên não, chóng mặt, buồn nôn. Ngoài ra, mẹ bầu thường thay đổi tâm sinh lý, lo lắng, bất an, mệt mỏi khiến bộ phận tiền đình bị tổn thương. Lâu dần, bệnh sẽ càng nặng thêm và việc điều trị cũng khó khăn hơn.

Xem thêm: U xơ tử cung: Dấu hiệu nhận biết, cách điều trị từ chuyên gia

Phương pháp chẩn đoán rối loạn tiền đình

Hiện nay, muốn chẩn đoán rối loạn tiền đình có thể thực hiện theo 2 phương pháp dưới đây:

Lâm sàng

Tình trạng bệnh được chẩn đoán thông qua một số dấu hiệu nhận biết sớm từ cơ thể gồm:

  • Chóng mặt: Người bệnh có cảm giác mọi thứ đang xoay tròn, đứng không vững, sợ ngã, khó chịu. Đi kèm với đó là triệu chứng buồn nôn, vã mồ hôi, hồi hộp, bất an.
  • Mất thăng bằng: Giai đoạn đầu của rối loạn tiền đình ngoại biên thường khiến người bệnh mất thăng bằng, không đứng vững, chóng mặt, bước đi hình sao,…
  • Rung giật nhãn cầu: Cả 2 bên nhãn cầu rung, giật liên tục, có nhịp và có sự thay đổi hướng chuyển động xen kẽ nhau.

Cận lâm sàng

Khi phát hiện một số triệu chứng sớm của bệnh, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn thực hiện một số kiểm tra nhằm chẩn đoán bệnh một cách hiệu quả nhất.

  • Các xét nghiệm cơ bản liên quan đến hệ thống tiền đình.
  • XQ cột sống cổ đánh giá hẹp khe khớp, mức độ tổn thương nhằm xác định bệnh nhanh.
  • Siêu âm hệ mạch cảnh đốt sống: Mục đích chính là xác định các mảng xơ vữa, bóc tách động mạch gây hẹp mạch, tắc mạch, tổn thương dây thần kinh…
  • Chụp CT-Scanner sọ não, MRI sọ não: Nhằm xác định tổn thương liên quan đến U góc cầu tiểu não, TBMM não…
  • Đo chức năng tiền đình bằng Ảnh động nhãn đồ (VNG).

Biến chứng nguy hiểm của rối loạn tiền đình

Biến chứng tiền đình nguy hiểm

Rối loạn tiền đình có nguy hiểm không là câu hỏi được nhiều người quan tâm. Nếu phát hiện bệnh kịp thời, điều trị đúng cách thì không gây ảnh hưởng nhiều đến người bệnh. Trường hợp chủ quan, không thăm khám và điều trị có thể để lại một số biến chứng nguy hiểm như:

Trầm cảm

Tình trạng hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn thường xuyên diễn ra khiến người bệnh cảm thấy chán nản, lạc lõng và khó chịu. Đặc biệt, với những chị em sau sinh, áp lực chăm con, không có người san sẻ gánh nặng cộng thêm mệt mỏi, buồn phiền là nguyên nhân dẫn đến bệnh trầm cảm. Ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể vẫn giữ được bình tĩnh và kiểm soát hành vi của mình. Tuy nhiên, mức độ nặng hơn sẽ khiến người bị trầm cảm bức bối, khó chịu, muốn giải thoát bản thân bằng cách tự tử.

Xem thêm: Trầm cảm sau sinh: Đâu là nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh?

Đột quỵ, tai biến

Rối loạn chức năng tiền đình khiến thông tin truyền lên não chậm, không chính xác, thiếu sót, ảnh hưởng không nhỏ đến trí nhớ và gây ra một số bệnh như: Alzheimer, thiếu máu não,… Hơn nữa, lượng oxy lên não không đủ khiến não ngừng hoạt động do thiếu oxy. Điều này dẫn đến tình trạng đột quỵ, tai biến mạch máu não khiến người bệnh bị liệt nửa người hoặc thậm chí là tử vong nếu không phát hiện kịp thời.

Đau đầu thường xuyên

Tình trạng đau đầu thường xuyên đi kèm với chóng mặt, buồn nôn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng làm việc và cuộc sống sinh hoạt thường ngày. Bạn luôn trong tình trạng lo sợ, bất an, nhức đầu và khó chịu.

Cách điều trị rối loạn tiền đình

Điều trị rối loạn tiền đình như thế nào để bệnh nhanh hết và người bệnh thoải mái?

Bổ sung viên sắt dạng uống

Đối với những trường hợp bị thiếu máu lên não, thiếu sắt,… bạn có thể bổ sung viên sắt dạng uống để giúp lưu thông máu, tăng cường lượng máu và oxy lên não được tốt hơn. Tuy nhiên, trước khi sử dụng cần tham khảo ý kiến của bác sĩ tránh tình trạng bệnh nặng hơn.

Phục hồi chức năng

Bác sĩ sẽ khuyến khích bạn thực hiện một số bài tập rèn luyện não bộ, kích thích vận động và tính nhạy bén của hệ thống tiền đình. Từ đó, phục hồi chức năng của não và giúp cho thông tin lên não chính xác, đầy đủ hơn.

Tập luyện thể thao

Đi bộ, vận động nhẹ kết hợp với luyện tập thể dục thể thao thường xuyên sẽ giúp máu lưu thông và cải thiện tình trạng sức khỏe. Nên nhớ, chỉ tập luyện với cường độ vừa phải, phù hợp với sức khỏe của bản thân.

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh

Chế độ ăn khoa học, đầy đủ dưỡng chất cũng là một trong những cách điều trị rối loạn tiền đình hiệu quả. Một số thực phẩm tốt cho não, tăng cường trí nhớ và giúp máu lưu thông có thể kể đến như cá hồi, quả việt quất, bông cải xanh, hạt bí ngô, nghệ…

Sử dụng thuốc kê toa

Trường hợp bệnh nhân thường xuyên bị chóng mặt, đau đầu, không kiểm soát được cơn đau thì bác sĩ sẽ kê đơn và tư vấn về thời gian, liều lượng dùng thuốc một cách chi tiết nhất. Tuyệt đối, không quá lạm dụng thuốc và chỉ sử dụng khi được bác sĩ chỉ định.

Phẫu thuật

Phương án điều trị cuối cùng đó chính là phẫu thuật. Tùy vào tình trạng sức khỏe và giai đoạn của bệnh để bác sĩ quyết định có nên phẫu thuật hay không. Tỷ lệ phẫu thuật thành công khá cao nhưng bạn cũng nên chăm sóc sức khỏe thật tốt sau khi thực hiện để cơ thể nhanh chóng hồi phục.

Phòng tránh rối loạn tiền đình như thế nào?

Phòng tránh rối loạn tiền đình

Bệnh rối loạn chức năng tiền đình có thể phòng tránh bằng cách thực hiện các biện pháp như sau:

  • Thường xuyên tập luyện để nâng cao sức khỏe, tăng cường đề kháng cho cơ thể. Bạn có thể tập gym hoặc yoga để cơ thể thư giãn sau những ngày làm việc mệt mỏi.
  • Tránh tình trạng stress, căng thẳng, lo lắng kéo dài.
  • Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày và bổ sung thêm vitamin thông qua nước ép hoa quả.
  • Khi thay đổi tư thế, đứng lên ngồi xuống cần thực hiện chậm rãi. Việc thay đổi đột ngột khiến máu lưu thông lên não không kịp và là nguyên nhân khiến bạn chóng mắt, choáng váng.
  • Nên thăm khám bác sĩ định kỳ hoặc nhận thấy các triệu chứng sớm của bệnh.

Chăm sóc bệnh nhân bị rối loạn tiền đình

Với bệnh nhân bị rối loạn chức năng tiền đình cần được chăm sóc đúng cách để bệnh nhanh hết và mang lại tâm lý thoải mái nhất cho người bệnh.

Ăn uống khoa học

Nên bổ sung thực phẩm giàu chất sắt trong thực đơn hằng ngày từ thịt, cá, các loại đậu, rau lá xanh,… Hạn chế tối đa các thực phẩm giàu chất béo như: mỡ động vật, kem, sữa bò,… Đặc biệt, không sử dụng đồ uống có cồn, cà phê có chứa cafein để tránh tình trạng ảnh hưởng xấu đến hệ thần kinh.

Xem thêm: Cách giảm mỡ bụng an toàn và hiệu quả từ chuyên gia

Tập luyện, nghỉ ngơi hợp lý

Bài tập dành riêng cho những bệnh nhân bị rối loạn chức năng tiền đình sẽ giúp họ thoải mái, dễ chịu và hỗ trợ điều trị bệnh tốt nhất. Mỗi ngày, bạn nên tập đẩy hơi vào tai từ 50 – 100 lần. Bạn chỉ cần dùng 2 bàn tay áp vào tai nhẹ nhàng với tần suất chậm rãi kết hợp với massage nhẹ nhàng vùng đầu và cổ để mang lại hiệu quả tối ưu.

Tránh bị căng thẳng

Người nhà nên tạo không khí vui vẻ, thoải mái, tâm sự và bày tỏ sự quan tâm, lo lắng để người bệnh có cảm giác yên tâm hơn. Tránh tình trạng áp lực, căng thẳng và mệt mỏi kéo dài.

Khám sức khỏe định kỳ

Việc thăm khám thường xuyên sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán được tình trạng bệnh, mức độ thuyên giảm và có biện pháp điều trị kịp thời để bệnh nhân nhanh chóng hồi phục sức khỏe.

Như vậy, iPREG đã cung cấp những thông tin liên quan đến bệnh rối loạn tiền đình. Hi vọng, bạn đọc sẽ nắm được những thông tin hữu ích, qua đó có hướng xử lý tốt nhất để không gặp phải những biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Tham khảo thêm

Đỗ Khánh Huyền Biên tập viên

Mục tiêu nghề nghiệp: Luôn luôn trau dồi kỹ năng sống và công việc nhằm hiện thực hóa những mục tiêu đã đề ra. Học vấn: Sinh viên năm 3 học viên Tài Chính Hà Nội. Kỹ năng: Có kiến thức tốt trong việc viết báo, soạn thảo và kiến thức y khoa. Sở thích: Đam mê các vấn đề y dược, thời trang, văn học, thích du lịch trải nghiệm.