iPREG

Các biến chứng và cách phòng tránh tiền sản giật hiệu quả

Khỏe và đẹpThai kỳ Trần Thanh Vy

Các xét nghiệm tiền sản giật giúp phát hiện sớm nguy cơ để có phương pháp điều trị và phòng tránh hiệu quả. Cùng...

Ở nội dung trước, iPREG giới chi tiết thiệu tiền sản giật là gì? Chúng tôi rất hi vọng bạn đọc đã nắm rõ nguyên nhân bệnh lý, những dấu hiệu và đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh. Trong bài viết này, bác sĩ Đặng Thanh Tâm sẽ tiếp tục chia sẽ các thông tin về những biến chứng, cách xét nghiệm chuẩn đoán, điều trị hội chứng tiền sản giật khi mang thai và sau sinh.

Khuyến cáo

Tiền sản giật là biến chứng thai kỳ rất khó nhận biết, có nguy cơ cao gây sản giật nguy hiểm cho thai phụ. Bà bầu cần kiểm tra huyết áp thường xuyên trong khi mang thai để chuẩn đoán sớm các dấu hiệu tiền sản giật.

Chịu trách nhiệm nội dung: Dr. Đặng Thanh Tâm

Dr. Đặng Thanh Tâm check content
ThS – Bác sĩ Đặng Thanh Tâm hiện đang công tác tại khoa sản nhi Bệnh Viện Đa Khoa Việt Trì, Phú Thọ. Tốt nghiệp bác sĩ đa khoa Đại học Y Thái Nguyên năm 2017, nhận bằng thạc sĩ sản nhi năm 2019 tại Đại học Y Hà Nội. Tháng 3 năm 2019, bác sĩ Đặng Thanh Tâm quyết định tham gia làm bác sĩ cố vấn cho iPREG. Mọi chi tiết vui lòng liên hệ: contact@ipreg.vn.

Xem thêm: Bệnh bạch hầu là gì? A-Z các thông tin quan trọng

Thời điểm bệnh sinh

Thời điểm phát sinh tiền sản giật

Như chúng tôi đã phân tích ở nội dung trước (bạn đọc có thể tham khảo lại tại đây), tiền sản giật có thể phát sinh cả khi mang thai và sau sinh. Do đó, thời điểm bệnh sinh được chia thành 2 giai đoạn. Cụ thể gồm:

Tiền sản giật khi mang thai

Thai phụ có thể mắc hội chứng tiền sản giật ở bất kỳ thời điểm nào. Tuy nhiên, trước tuần thứ 20 hầu như rất ít gặp. Biến chứng này chỉ xảy đến từ tuần thứ 21 trở đi và tập trung chủ yếu trong 3 tháng cuối thai kỳ.

Tiền sản giật xuất hiện khi huyết áp bà bầu tăng đột ngột, các mạch máu dẫn truyền dinh dưỡng tới nhau thai bị tổn thương hoặc co hẹp so với bình thường. Các vấn đề này thường chỉ xảy ra khi thai nhi đã phát triển và hình thành các bộ phận một cách hoàn chính.

Thai nhi phát triển, kéo theo nhu cầu dinh dưỡng cũng tăng cao, hệ tuần hoàn của mẹ vì thế phải hoạt động nhiều hơn. Do đó, tổn thương mạch máu là rất khó tránh. Điều này lý giải vì sao, sản phụ thường chỉ mắc tiền sản giật ở tam cá nguyệt cuối.

Tuy nhiên cũng không vì thế mà mẹ bầu chủ quan, bởi như chúng tôi đã đề cập, thai phụ có thể mắc tiền sản giật ở bất kỳ thời điểm nào. Mẹ hãy lưu tâm để có phương pháp kiểm tra huyết áp đều đặn.

Tiền sản giật sau khi sinh

Tiền sản giật sau sinh không nguy hiểm như lúc mang thai. Biến chứng này thường xuất hiện 48 giờ sau khi thai phụ lâm bồn. Lúc này mẹ bị mất máu nhiều, hệ tuần hoàn phải hoạt động mạnh hơn để bù lượng máu đã mất. Do đó vô hình chung khiến huyết áp thai phụ bị thay đổi đột ngột.

Theo các chuyên gia, tiền sản giật sau sinh có thể tự mất từ 1 đến vài tuần. Các biện pháp điều trị nếu sản phụ mắc bệnh chủ yếu là nghỉ ngơi. Nếu bị nặng, bác sĩ sẽ phải can thiệp y khoa đặc thù. Chúng tôi xin phép không đề cập tại đây.

Để hạn chế tối thiểu chứng tiền sản giật sau sinh, mẹ hãy thực hiện đúng hướng dẫn kiêng cữ của bác sĩ chuyên khoa. Tránh sử dụng thực phẩm có hại, nghỉ ngơi tĩnh dưỡng là việc nên làm lúc này.

Xem thêm: Dấu hiệu sắp sinh trước 2 ngày chính xác nhất

Biến chứng tiền sản giật nguy hiểm cho mẹ và bé

Biến chứng tiền sản giật nguy hiểm

Thai phụ mắc tiền sản giật rất dễ gặp các biến chứng nguy hiểm sau:

Giảm tốc độ phát triển của thai nhi

Hội chứng tiền sản giật gây tổn thương mạch máu dẫn truyền dinh dưỡng tới nhau thai. Lúc này, thai nhi không còn được cung cấp đầy đủ lượng máu và oxy cần thiết khiến bé phát triển chậm. Nhiều trường hợp ghi nhận hiện tượng thai chết lưu do thiếu hụt nghiêm trọng dinh dưỡng và oxy. Nếu thai kỳ vẫn tiếp diến, khả năng cao em bé sau sinh sẽ bị nhẹ cân, tăng trưởng chậm, thậm chí suy dinh dưỡng.

Bên cạnh việc kiểm tra huyết áp thường xuyên, thai phụ cũng cần đếm thai máy của bé đều đặn thường nhật. Nếu thai máy có bất thường, mẹ cần tới bệnh viện để được kiểm tra cụ thể.

Xem thêm: Bảng cân nặng trẻ sơ sinh: Theo dõi để nuôi con khoa học

Sinh non

Nếu phát hiện thai phụ mắc tiền sản giật, qua quá trình kiểm tra nhiều khả năng bác sĩ sẽ chỉ định sinh non. Thông thường thời điểm sinh sẽ là sau tuần 26. Việc làm này nhằm tránh tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng rất nguy hiểm cho cả mẹ và bé.

Nhược điểm của sinh non là khiến em bé gặp phải rất nhiều vấn đề về sức khỏe như: suy giảm hệ miễn dịch, hô hấp, các cơ quan bị dễ bị tổn thương,… Do đó, điều quan trọng là nếu thai phụ bị tiền sản giật khi mang thai cần phải kiểm tra thường xuyên. Từ đó, bác sĩ sẽ xác định thời điểm sinh phù hợp nhất.

Bong rau non

Rau bong non rất nguy hiểm, có thể khiến thai phụ bị mất máu nặng, đe dọa tới tính mạng 2 mẹ con. Nếu rau bong non – nhau tách khỏi thành trong của tử cung trước khi sinh, diễn ra trước ngày dự sinh 1 đến vài tuần, bác sĩ sẽ chỉ định mổ lấy sớm.

Hội chứng HELLP

Tiền sản giật gây nguy hại chức năng gan và thận. Men gan cao, tan máu (các tế bào hồng cầu bị phá hủy) là nguyên nhân căn bản của hội chứng HELLP. Hội chứng này là một biến thể của tiền sản giật ở thể nặng. Số liệu thống kê cho thấy, có từ 4 – 12% thai phụ mắc HELLP.

Dấu hiệu bà bầu mắc hội chứng HELLP thường gặp gồm: đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn mửa, đau bụng trên (vùng dưới xương sườn bên phải). Bà bầu cần phải tuyệt đối cẩn trọng bởi HELLP gây nguy hại cho sức khỏe thai nhi, làm tổn thương nhiều cơ quan bên trong cơ thể mẹ.

Sản giật

Như chúng tôi đã phân tích, sản giật là biến chứng nguy hiểm nhất của tiền sản giật. Nếu thai phụ mắc tiền sản giật và không được điều trị kịp thời sẽ dẫn đến sản giật. Sản giật sẽ bao gồm tiền sản giật và co giật.

Sản giật được xếp vào top đầu những biến chứng thai kỳ thường gặp. Hội chứng này là nguyên nhân gây tử vong cao khi mang thai. Nếu mắc bệnh, bác sĩ sẽ phải can thiệp để giữ tính mạng cho mẹ và bé dù ở bất kỳ thời điểm nào.

Bệnh tim mạch

Chức năng của các mạch máu suy giảm làm tăng nguy cơ mẹ bầu mắc các bệnh tim mạch trong tương lai. Để hạn chế, các chuyên gia yêu cầu thai phụ cần có chế độ ăn uống sau sinh khoa học. Duy trì cân nặng ở mức phù hợp, sử dụng các loại thực phẩm tự nhiên, lành tính.

Xem thêm: Bệnh tim bẩm sinh là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Tổn thương hệ cơ quan

Ngoài gan và thận, người mắc tiền sản giật đối diện với nguy cơ tổn thương các cơ quan khác như: tim, phổi, mắt,… Ngoài ra, cũng có những ghi nhận thai phụ mắc tiền sản giật bị đột quỵ sau khi sinh. Mức độ tổn thương phụ thuộc và tình trạng bệnh lý khi mang thai.

Điều trị tiền sản giật

Điều trị tiền sản giật hiệu quả

Tiền sản giật sảy đến trước, trong và sau khi sinh, do đó cách điều trị cũng được phân thành từng giai đoạn. Cụ thể bao gồm:

Điều trị tiền sản giật khi mang thai

Hội chứng tiền sản giật vô cùng nguy hiểm cho cả mẹ và bé, chính vì điều này mà việc điều trị hiệu quả nhất là thực hiện sinh nở ngay khi có thể. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ có những tư vấn giúp gia đình lựa chọn thời điểm sinh phù hợp. Nếu mức độ bệnh lý không cho phép, thai phụ sẽ phải thực hiện sinh mổ để tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy đến trong tương lai.

Có 2 trường hợp như sau:

  • Nếu thai nhi đã đạt 37 tuần hoặc hơn, phát triển tốt, bác sĩ sẽ chỉ định mẹ sinh mổ ngay mà không quan tâm tới mức độ tiền sản giật mẹ đang gặp phải.
  • Nếu thai dưới 37 tuần và mức độ tiền sản giật nhẹ, bác sĩ sẽ tư vấn mẹ có thể giữ thai để theo dõi thêm. Trong suốt khoảng thời gian chờ sinh này, mẹ cần phải thăm khám và theo dõi sức khỏe thường xuyên, nếu có bất thường phải tiến hành mổ ngay lập tức.

Các khoảng thời gian khác (sau tuần 20 – tuần 36), nếu hội chứng tiền sản giật của thai phụ ở mức nhẹ, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điệu trị cụ thể như sau:

  • Thực hiện các xét nghiệm: Bao gồm xét nghiệm máu, nước tiểu để đánh giá chi tiết tình hình bệnh lý, qua đó có hướng theo dõi cụ thể. Ngoài ra cũng cần siêu âm thai định kỳ.
  • Kiểm tra huyết áp, nhịp tim và thai máy: Cần thực hiện thường xuyên, mẹ nên mua máy đo huyết áp để sử dụng tại nhà. Ngoài ra cũng cần kiểm đếm thai máy liên tục để nắm được tình hình phát triển của bé.
  • Sử dụng thuốc: Bác sĩ có thể kê thuốc ổn định huyết áp trong trường hợp cần thiết.
  • Nghỉ ngơi: Đây là biện pháp mà mẹ cần đặc biệt lưu tâm. Tư thế ngủ cần nằm nghiêng sang trái. Tranh thủ nghỉ ngơi mọi lúc, tránh hoạt động mạnh, đồng thời luôn theo dõi và cảnh giác với các triệu chứng bất thường.

Với các trường hợp nặng nhưng chưa thực sự nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chỉ định mẹ cần nhập viện để tiện theo dõi những chuyển biến bất thường có thể xảy đến. Quá trình điều trị tại bệnh viện bao gồm:

  • Theo dõi: Kiểm tra chặt chẽ các triệu chứng bất thường thai phụ có thể gặp.
  • Sử dụng thuốc: Mẹ sẽ phải uống các loại thuốc ngăn ngừa tình trạng co giật, huyết áp hạ và thuốc sức khỏe khác.
  • Tiên steroid và magie: Steroid giúp phổi thai nhi phát triển nhanh hơn, megie giúp ngăn ngừa các triệu chứng co giật có thể liên quan tới sản giật nguy hiểm.

Điều trị tiền sản giật lúc chuyển dạ và sau khi sinh

Với những thai phụ đã mắc tiền sản giật, sản giật, HELLP khi mang thai. Lúc chuyển dạ và sau khi sinh, bà bầu sẽ phải ở lại viện để được theo dõi, đề phòng những biến chứng nguy hiểm có thể xảy đến. Tiền sản giật có thể xuất hiện trong lúc lâm bồn, 48 giờ tới tối đa 6 tuần sau khi sinh. Việc điều trị cụ thể ra sao sẽ do bác sĩ phụ trách đảm nhận, chúng tôi xin phép không trao đổi trong nội dung này.

Cách phòng tránh tiền sản giật hiệu quả

Phòng tránh tiền sản giật

Quá trình phòng ngừa tiền sản giật cần phải được thực hiện từ trước khi mang thai tối thiểu 3 tháng. Những việc mẹ cần thực hiện bao gồm:

Giữ cân nặng ở mức phù hợp

Hãy sử dụng chỉ số BMI để đánh giá tình trạng sức khỏe của mình. Luôn duy trì BMI trong mức cho phép từ 18.5 – 23. Nếu BMI trên 25 (tức là có nguy cơ béo phì), bạn phải tiến hành giảm cân ngay. Tương tự ở trường hợp ngược lại.

Tạo môi trường sống an toàn

Tránh xa khói thuốc, ô nhiễm, bụi bẩn,… Giữ cho môi trường sống của gia đình luôn được trong lành và thoải mái nhất. Với những bạn đang làm việc tại những công ty độc hại, cần phải có kế hoạch thay đổi nếu muốn một thai kỳ an toàn.

Thường xuyên tập thể dục, duy trì một cơ thể khỏe mạnh. Sử dụng các loại thực phẩm sạch, ăn nhiều rau xanh trái cây tươi. Hạn chế các loại thực phẩm chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ hộp, rượu bia,…

Kiểm soát thật tốt huyết áp và lượng đường trong máu. Sẽ rất nguy hiểm nếu bạn bị tiểu đường khi mang thai, do đó cần kế hoạch điều trị nếu bạn đang bị tiểu đường.

Sử dụng thuốc

Bạn có thể sử dụng aspirin liều thấp (trong khoảng 80mg) sau 12 tuần của thai kỳ nếu gặp một hoặc một vài các triệu chứng sau: đã có tiền sử tiền sản giật trước đó, mang thai đôi hoặc đa thai, cao huyết áp mãn tính, đái tháo đường,…

Bổ sung canxi từ trước khi mang thai cho tới sau khi sinh 6 tháng. Nhiều nghiên cứu cho thấy, bà bầu bổ sung đủ lượng canxi cần thiết giúp phòng ngừa tiền sản giật hiệu quả. Lượng canxi phù hợp bạn có thể tham khảo tại bài viết: Canxi cho bà bầu.

Xem thêm: Tư vấn: 10 thực phẩm giàu canxi tốt nhất cho bà bầu

Lưu ý: Trước khi sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng bất kỳ, bạn cần phải được sự đồng ý của bác sĩ phụ trách.

Trên đây là toàn bộ những thông tin cần thiết nhất về bệnh tiền sản giật. Mong rằng bạn đọc đã có được các kiến thức phù hợp quá đó hạn chế tối đa những nguy cơ có thể xảy đến trong tương lai. Chúc mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh.

Mẹ có thể tham khảo thêm

Trần Thanh Vy Biên tập viên

Mục tiêu nghề nghiệp: Khi đã dấn thân vào một công việc nghiêm túc, phải cố gắng hết sức và cống hiến hết mình, nhằm thể hiện năng lực bản thân. Học vấn: Cao đẳng kinh tế đối ngoại, chuyên ngành Tiếng Anh Thương Mại. Kỹ năng: Sáng tạo trong công việc đưa ra ý tưởng, kĩ năng giao tiếp với khách hàng. Sở thích: Thích đọc sách , nghiên cứu viết content , hát và du lịch, đồng thời thích thuyết phục người khác theo hướng tích cực.