iPREG
Tư vấn: Bà bầu mang thai được sử dụng các loại thuốc nào? Tư vấn: Bà bầu mang thai được sử dụng các loại thuốc nào?
Cơ thể mẹ khi mang thai rất nhạy cảm, việc sử dụng thuốc cần đặc biệt lưu ý bởi sẽ ảnh hưởng không nhỏ... Tư vấn: Bà bầu mang thai được sử dụng các loại thuốc nào?

Uống thuốc trong thời kỳ mang thai là điều tối kị vì gây ảnh hưởng rất xấu đến thai nhi. Tuy nhiên, trong một số trường hợp bất khả kháng buộc phải dùng thuốc để điều trị bệnh thì mẹ mang thai được sử dụng các loại thuốc nào để có thể hạn chế tối đa những tác động tiêu cực đến thai nhi? Hãy cùng iPREG tìm hiểu qua bài viết tổng hợp dưới đây nhé.

Nếu mẹ muốn có thông tin chính xác về thuốc, liều lượng và cách sử dụng, hãy liên hệ cơ sở y tế thai sản để được tư vấn cụ thể.

Dr. Trần Thành Nam – Tư vấn thai kỳ.

Thời điểm nào của thai kỳ mẹ có thể sử dụng thuốc?

Thời điểm nào mẹ được dùng thuốc

Xác định thời điểm sử dụng thuốc an toàn là yếu tố quan trọng để biết mẹ mang thai được sử dụng các loại thuốc nào cho mình. Theo các chuyên gia y khoa, thời kỳ mang thai có thể được chia thành hai giai đoạn chính bao gồm:

  • 3 tháng đầu thai kỳ là giai đoạn phát triển phôi thai, tượng hình và phân biệt các bộ phận của bào thai. Đây là thời điểm bào thai chưa có hình dạng đầy đủ, vì vậy sử dụng bất kỳ thuốc gì trong thời kỳ này, đặc biệt là thuốc có tác dụng cản trở sự tượng hình hóa như thuốc an thần, thuốc kháng sinh, thuốc chống ung thư….có thể gây ra dị tật bẩm sinh.
  • Thời gian còn lại của thai kỳ là giai đoạn phát triển hoàn thiện bào thai vì lúc này các bộ phận đã tượng hình và tách biệt. Sử dụng một số thuốc có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng các mô của bào thai.

Như vậy, có thể thấy dùng thuốc trong giai đoạn nào cũng đều không tốt cho phụ nữ đang mang thai. Tuy nhiên, trong một số trường hợp buộc phải dùng thuốc để chữa bệnh, vì nếu không dùng sẽ nguy hiểm đến sức khỏe cả mẹ lẫn bé thì giai đoạn sau của thai kỳ tức là từ tháng thứ tư trở đi sẽ an toàn hơn. Lúc này mẹ có thể sử dụng một số thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Từ những phân tích trên, có thể rút ra nguyên tắc sử dụng thuốc cho phụ nữ có thai là tuyệt đối tránh dùng mọi loại thuốc trong 3 tháng đầu của thai kỳ, vì khả năng gây ra quái thai là cực kỳ cao.

Bảng danh mục các loại thuốc được phép sử dụng

Thuốc trị bệnh thông thường

STT Thuốc giảm đau Thuốc cảm cúm Thuốc tiêu hóa
1 Acetaminophen Nước muối sinh lý 0.9% Ranitidine
2 Opioid Acetaminophen Cimetidine
3 Dextromethorphan Simethicone
4 Dextromethorphan – guaifenesin Famotidine
5 Thuốc nhuận tràng
6 Preparation
7 Anusol

Thuốc trị các loại bệnh khác

STT Dị ứng Chống buồn nôn Thuốc ngủ, an thần Nhiễm trùng, nấm
1 Budesonide Doxylamine Diphenhydramine Miconazole
2 Fluticasone Ondansetron Doxylamine succinate Clotrimazole
3 Mometasone Benzodiazepin Butoconazole

Lưu ý: Công dụng, liều lượng mỗi loại thuốc vui lòng tham khảo phía dưới mục: Mang thai được sử dụng các loại thuốc nào?

Ảnh hưởng khi dùng thuốc tới sức khỏe mẹ và bé

Ảnh hưởng khi dùng thuốc tới mẹ và bé

Ảnh hưởng đến mẹ

Cơ thể mẹ khi mang thai thường dễ mệt mỏi, đau nhức xương khớp và gặp phải các bệnh lý khác. Việc sử dụng thuốc để trị bệnh sẽ ít nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ nhưng cụ thể hậu quả như thế nào còn phụ thuộc vào các yếu tố sau:

  • Cơ địa của mẹ (yếu tố di truyền) trong việc đáp ứng với từng loại thuốc. Ngoài ra các đặc điểm sinh lý khác của mẹ như khi mẹ nôn ra sau khi uống thuốc, không hấp thụ các thành phần thuốc thì sự tác động đến cơ thể cũng ít hơn.
  • Loại bệnh mẹ mắc phải cũng như mức độ bệnh lý.
  • Loại thuốc được dùng cũng như liều lượng sử dụng có thể khiến tác dụng phụ (từ thường gặp đến hiếm gặp) của thuốc xảy ra trên cơ thể mẹ mang thai.
  • Giai đoạn nào của thai kỳ khi sử dụng thuốc là yếu tố quan trọng quyết định mức độ ảnh hưởng của thuốc lên cơ thể mẹ.

Ảnh hưởng đến thai nhi

Đa số các thuốc đều có thể xâm nhập qua hàng rào nhau thai, theo cơ chế khuếch tán thụ động để tác động đến bào thai. Vì vậy dù mang thai được sử dụng các loại thuốc nào đi chăng nữa vẫn sẽ ảnh hưởng đến thai nhi:

  • Thuốc có thể tác động trực tiếp lên thai nhi, dẫn đến sảy thai, thai lưu hay con sinh ra có thể bị dị tật bẩm sinh. Dị tật có thể xảy ra ở bất cứ bộ phận nào như tim, mạch máu, tứ chi, xương, cơ….
  • Thuốc có thể làm thay đổi chức năng của bánh rau, giảm nguồn cung cấp oxygen và các dưỡng chất cho thai dẫn đến thai kém phát triển.
  • Thuốc tác động lên tử cung, gây co bóp, từ đó có thể gián tiếp ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, khiến trẻ sinh non tháng.

Mang thai được sử dụng các loại thuốc nào theo khuyến cáo của bác sĩ?

Mang thai được sử dụng thuốc nào

Các loại thuốc trên thị trường hiện nay được phân loại thành năm nhóm (A, B, C, D, X) đều được nghiên cứu có đối chứng trên động vật và con người để cân nhắc rủi ro đối với phụ nữ mang thai.

Trong đó, thuốc thuộc nhóm A không có nguy cơ cho thai nhi, thuốc thuộc nhóm B và C được xem là có thể an toàn sử dụng khi mang thai. Sau đây là một số thuốc trị bệnh thuộc 3 nhóm này và thuốc chức năng được sử dụng cho phụ nữ mang thai theo chỉ định bác sĩ.

Một số loại thuốc trị bệnh

Theo khuyến cáo của bác sĩ, tốt nhất không nên dùng thuốc trị bệnh đối với phụ nữ có thai. Tuy nhiên, trong một số trường hợp bức thiết, nếu không dùng thuốc chữa bệnh cho mẹ thì sẽ gây nguy hiểm cho thai nhi, thậm chí gây ra quái thai. Vậy mang thai được sử dụng các loại thuốc nào trong các thuốc trị bệnh. Sau đây là một số thuốc có thể được sử dụng:

Thuốc giảm đau hoặc trị đau đầu

Thuốc giảm đau hoặc trị đau đầu hiệu quả và an toàn được khuyến cáo sử dụng cho mẹ khi mang thai là Acetaminophen. Thuốc không gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm cho mẹ và thai nhi.

Nhóm thuốc Opioid với liệu trình ngắn cũng có thể được sử dụng khi mẹ có cơn đau đầu quá nghiêm trọng. Tuy nhiên tác dụng dụng phụ không mong muốn là có thể gây ra hội chứng cai nghiện ở trẻ sơ sinh, khiến trẻ tiếp xúc thụ động với các chất gây nghiện chất kích thích khi còn trong bụng mẹ.

Thuốc trị cảm cúm

Cảm cúm khi mang thai

Cảm cúm là bệnh thường gặp ở phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, bác sĩ khuyến cáo nên chữa bệnh bằng các biện pháp khác trước khi dùng thuốc như uống nhiều nước lọc, nước ép cam, súc miệng bằng nước muối, nhỏ nước muối vào mũi… Trường hợp bệnh nặng phải dùng thuốc thì khuyến khích các mẹ đợi đến sau tuần 12 của thai kỳ để hạn chế tối đa nguy hiểm cho bé.

Vậy trong số thuốc trị cảm cúm, mang thai được sử dụng các loại thuốc nào? Thông thường siro ho, Acetaminophen, thuốc long đờm, Dextromethorphan và Dextromethorphan – guaifenesin dạng siro là các thuốc trị cảm khá an toàn cho mẹ thời kỳ mang thai.

Thuốc chữa các bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa

Phụ nữ mang thai thường dễ mắc các bệnh về đường tiêu hóa. Khi điều chỉnh chế độ ăn uống cũng như sinh hoạt nhưng bệnh tình không cải thiện, các mẹ buộc phải tìm đến bác sĩ để tư vấn sử dụng thuốc cho phụ nữ có thai, bao gồm:

  • Thuốc chống ợ nóng: Chứng ợ nóng nghiêm trọng có thể được điều trị bằng thuốc chẹn kênh H2 như Ranitidine và Cimetidine.
  • Thuốc chống trào ngược dạ dày: Thuốc kháng axit chống trào ngược dạ dày như Nhôm hydroxit và Magie hydroxit, Canxi cacbonat, Simethicone và Famotidine khá an toàn cho mẹ đang mang thai.
  • Thuốc trị táo bón: Chất làm mềm phân và thuốc nhuận tràng có thể được sử dụng cho phụ nữ mang thai khi tình trạng bệnh trở nặng.
  • Thuốc trị trĩ: Miếng dán làm lạnh hoặc miếng dán có chứa witch hazel, viên nhét trị trĩ Preparation H® và Anusol là những thuốc được dùng để điều trị trĩ nặng ở mẹ.

Thuốc trị dị ứng

Môi trường sống thiếu lành mạnh hiện nay khiến nhiều mẹ tìm đến bác sĩ để tư vấn mang thai được sử dụng các loại thuốc nào để trị dị ứng. Thay đổi lối sống nhưng tình trạng bệnh không thuyên giảm thì một số thuốc sau được xem là khá an toàn cho mẹ: Diphenhydramine, Chlorpheniramine, Loratadine, Cetirizine.

Trường hợp dị ứng nặng thì sử dụng kết hợp thuốc xịt có chứa Corticosteroid với liều thấp với thuốc kháng Histamine đường uống (Budesonide, Fluticasone, Mometasone).

Thuống chống buồn nôn

Thuốc chống buồn nôn cho bà bầu

Chỉ khi tình trạng buồn nôn, ói mửa quá nghiêm trọng các mẹ mới cân nhắc đến việc dùng thuốc như Doxylamine succinate – pyridoxine hydrochloride, Ondansetron.

Thuốc an thần và thuốc ngủ

Nhiều phụ nữ gặp tình trạng mất ngủ nghiêm trọng khi mang thai. Một số thuốc điều trị mất ngủ an toàn thường được khuyến nghị bởi bác sĩ là Diphenhydramine, Doxylamine succinate, thuốc chống trầm cảm ba vòng có tác dụng an thần, các thuốc thuộc nhóm Benzodiazepin.

Thuốc điều trị nhiễm trùng nấm men

Nhiễm trùng nấm men là bệnh viêm nhiễm do nấm men (phần lớn là Candida albicans) gây ra ở nhiều bộ phận như miệng, cổ họng, âm đạo, da. Đây là bệnh lý xảy ra phổ biến ở phụ nữ mang thai. Trong các thuốc điều trị nhiễm trùng nấm men, mang thai được sử dụng các loại thuốc nào còn tùy thuộc vào chẩn đoán của bác sĩ.

Một số thuốc thường dùng an toàn là Miconazole, Clotrimazole và Butoconazole.

Một số thuốc uống vitamin tổng hợp

Khi tư vấn mang thai được sử dụng các loại thuốc nào các bác sĩ thường sẽ cho phép thai phụ được dùng thuốc uống vitamin tổng hợp. Tuy nhiên dùng trong giai đoạn nào, loại nào, cách dùng ra sao còn tùy vào từng trường khác nhau. Để sử dụng thuốc an toàn các mẹ cần tuyệt đối tuân theo các chỉ dẫn của bác sĩ thai sản.

Thuốc uống vitamin cung cấp rất nhiều khoáng cần thiết cho phụ nữ mang thai. Sử dụng thực phẩm chức năng này không chỉ tăng cường sức khỏe cho mẹ mà còn cung cấp dưỡng chất quan trọng cho thai nhi phát triển khỏe mạnh.

Thuốc vitamin có thể chứa các thành phần có thể gây tổn hại đến thai nhi và sức khỏe của mẹ hoặc tương tác với các thuốc trị bệnh khác mà thai phụ đang dùng. Có thể là trước khi mang thai, mẹ đang dùng thuốc kê đơn để chữa trị các bệnh như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu,… và thành phần thuốc vẫn còn lưu lại trên cơ thể. Trường hợp khác là khi đang mang thai phải buộc dùng các thuốc điều trị bệnh ở trên.

Xem thêm: Các loại vitamin thiết yếu cho bà bầu

Các loại thuốc tuyệt đối không được sử dụng khi mang thai

Các loại thuốc tuyệt đối tránh khi mang thai

Trong năm nhóm thuốc được phân loại theo FDA (Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) thuốc nhóm D và X được nghiên cứu có độc tính cao và là những loại thuốc bà bầu không được uống.

Những loại thuốc gây dị tật thai nhi như thuốc ức chế men chuyển, androgen (danazol), thuốc chống động kinh như Phenytoin, Acid valproic, Carbamazepin; thuốc trị ung thư như Antineoplastics, Methotrexat, Cyclophosphamid; một số thuốc kháng sinh, Isotretinoin, Warfarin…

Trong trường hợp mắc bệnh buộc phải dùng thuốc, thai phụ nên đến bác sĩ thăm khám và nghe tư vấn mang thai được sử dụng các loại thuốc nào an toàn cho sức khỏe. Giải pháp tốt nhất là các mẹ nên duy trì lối sống lành mạnh kết hợp chế độ nghỉ ngơi và ăn uống hợp lý để tăng cường sức khỏe, hạn chế việc nhiễm bệnh.

Mẹ có thể tham khảo

Trần Thanh Vy Biên tập viên

Mục tiêu nghề nghiệp: Khi đã dấn thân vào một công việc nghiêm túc, phải cố gắng hết sức và cống hiến hết mình, nhằm thể hiện năng lực bản thân. Học vấn: Cao đẳng kinh tế đối ngoại, chuyên ngành Tiếng Anh Thương Mại. Kỹ năng: Sáng tạo trong công việc đưa ra ý tưởng, kĩ năng giao tiếp với khách hàng. Sở thích: Thích đọc sách , nghiên cứu viết content , hát và du lịch, đồng thời thích thuyết phục người khác theo hướng tích cực.