iPREG

Ăn dặm kiểu Nhật: Tư vấn ăn dặm cho trẻ từ chuyên gia

Dinh dưỡngLàm cha mẹ Đỗ Khánh Huyền

Ăn dặm kiểu Nhật được rất nhiều mẹ bỉm áp dụng với những hiệu quả tích cực. Cùng iPREG tìm hiểu chi tiết qua...

Ăn dặm kiểu Nhật đang là phương pháp được nhiều bà mẹ Việt áp dụng và đạt được những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn một số mẹ thất bại vì nhiều lý do khác nhau như: bé không hợp tác, mẹ chưa đủ kiến thức, đồ ăn chưa thực sự hấp dẫn,… Vậy ăn dặm kiểu Nhật là gì? Những ưu nhược điểm của phương pháp này ra sao? Thực đơn lý tưởng cho bé như thế nào? Trong nội dung dưới đây, iPREG sẽ giải đáp mọi thông tin mẹ cần.

Cố vấn nội dung: Dr. Trần Thành Nam

Dr. Trần Thành Nam check content
ThS – Bác sĩ Trần Thành Nam hiện đang công tác tại khoa sản nhi Bệnh viện Đại Học Y Hà Nội. Tốt nghiệp Đại Học Y Hà Nội năm 2014, lấy hàm Thạc Sĩ năm 2016, công tác tại Bệnh viện Đại Học Y Hà Nội từ năm 2016. Năm 2018, Bác sĩ Trần Thành Nam cộng tác cùng iPREG nhằm mang tới bạn đọc những thông tin y khoa chính xác nhất.

Xem thêm: Cho trẻ ăn dặm: Phương pháp khoa học, mẹ nhàn tênh

Ăn dặm kiểu Nhật là gì?

Ăn dặm kiểu Nhật là gì?

Đúng như tên gọi, ăn dặm kiểu Nhật là phương pháp ăn dặm xuất phát từ đất nước mặt trời mọc. Mục đích chính là kích thích vị giác của bé, khơi gợi cảm giác thèm ăn và giúp bé tìm được niềm vui khi ăn uống.

Đặc điểm chính của phương pháp ăn dặm này chính là bé tự lập ăn uống từ giai đoạn đầu đời. Bé có quyền ăn theo nhu cầu và mẹ không can thiệp sâu vào quá trình cho bé ăn cũng như không ép con ăn những món mà con không thích.

Ăn dặm theo kiểu Nhật được chia làm 4 giai đoạn chính gồm: Nuốt chửng, nhai trệu trạo, nhai tóp tép, và nhai thành thạo. Mỗi giai đoạn sẽ có một thực đơn riêng và phù hợp với nhu cầu của từng bé khác nhau.

Xem thêm: Dinh dưỡng cho bé ăn dặm: Phát triển đồng đều thể chất lẫn trí tuệ

Nguyên tắc ăn dặm kiểu Nhật

Để có thể áp dụng phương pháp ăn dặm kiểu Nhật cho con đạt hiệu quả cao, mẹ cần nắm rõ 9 nguyên tắc cơ bản được liệt kê dưới đây bao gồm:

Cho bé ăn nhạt

Khuyến khích bé ăn các thức ăn có vị ngọt tự nhiên nhu rau củ, thịt cá,… Tuyệt đối không nêm nếm gia vị vào thức ăn của trẻ để tránh tình trạng kén ăn về sau.

Ăn từ ít đến nhiều

Giai đoạn mới tập ăn dặm, nhu cầu về thức ăn của trẻ còn ít. Mẹ chỉ nên cho bé thử một ít thức ăn và tăng dần lượng thức ăn trong những bữa ăn tiếp theo.

Ăn từ lỏng đến đặc

Giai đoạn 5 – 6 tháng, bé sẽ thích ăn thức ăn dạng lỏng, mềm và dễ nuốt. Mẹ nên đáp ứng theo nhu cầu của bé và thay thế thức ăn đặc dần trong những giai đoạn lớn hơn.

Cân bằng lượng sữa và thức ăn cho bé

Nguyên tắc ăn dặm kiểu Nhật

Trong thời gian đầu ăn dặm kiểu Nhật, sữa vẫn là nguồn cung cấp dưỡng chất thiết yếu cho bé yêu. Bởi vậy, mẹ nên cân bằng lượng sữa và thức ăn để bé có cảm giác thích thú, hứng khởi khi được ăn dặm.

Xem thêm: Montessori là gì? Phương pháp giáo dục trẻ toàn diện

Từ một nhóm thực phẩm đến bốn nhóm thực phẩm

Điều này sẽ giúp bé thích nghi nhanh hơn với lượng thức ăn. Ban đầu, mẹ chỉ cần cho bé ăn một nhóm thực phẩm để bé làm quen. Lâu dần, tăng đều lên 2 – 3 – 4 nhóm thực phẩm đa dạng và kích thích vị giác của bé nhiều hơn.

Chọn thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên

Thực phẩm cho bé ăn cần phải sạch, có nguồn gốc tự nhiên, không nhiễm hóa chất độc hại. Khi đã bước sang giai đoạn 4 – Nhai thành thạo, trong thực đơn ăn dặm kiểu Nhật bé thường xuyên sử dụng các loại rau quả tươi. Chính vì thế, độ an toàn thực phẩm cần phải đặc biệt quan tâm.

Không dùng cối xay

Mẹ nên nấu mềm thức ăn, dùng tay giã hoặc rây để làm mịn thức ăn cho bé. Điều này giúp bé yêu tập làm quen với thức ăn thô ngay từ nhỏ.

Không ép bé ăn

Một nguyên tắc mẹ cần nhớ khi muốn áp dụng ăn dặm theo kiểu Nhật thành công đó chính là không ép ăn. Hãy để bé ăn theo nhu cầu. Mỗi bữa ăn là một niềm vui và tuyệt đối không tạo áp lực, ép buộc bé phải ăn hết từng món thức ăn mà mẹ chuẩn bị.

Quyết định giai đoạn ăn thô

Mẹ không thể lấy một quy chuẩn nào để bắt bé con ăn thô được. Hãy nhìn vào thể trạng, sở thích và nhu cầu của bé để quyết định giai đoạn tốt nhất cho bé ăn thô.

Ưu nhược điểm của phương pháp ăn dặm kiểu Nhật

Nhiều mẹ thắc mắc: Có nên cho bé ăn dặm kiểu Nhật hay không? Trên thực tế, mỗi bé sẽ phù hợp với một phương pháp ăn dặm riêng. Đối với ăn dặm theo kiểu Nhật Bản cũng sẽ có ưu điểm, nhược điểm và những lưu ý riêng biệt để mẹ quyết định có nên áp dụng cho bé con của mình.

Ưu điểm

Ưu nhược điểm của phương pháp ăn dặm kiểu Nhật

Tăng dần thức ăn thô theo độ tuổi của bé

Nếu như ăn dặm truyền thống khiến bé nhàm chán khi phải lặp đi lặp lại một công thức xay nhuyễn – trộn chung thức ăn – ép ăn – chán ăn – căng thẳng thì ăn dặm theo kiểu Nhật thoải mái hơn rất nhiều. Mẹ có thể lựa chọn thực phẩm thô theo nhu cầu và độ tuổi của bé. Từ đó, bé sẽ hứng thú hơn trong công cuộc ăn dặm và mẹ cũng có nhiều thời gian rảnh để chăm sóc bản thân.

Sử dụng nước hầm rau củ

Nhiều mẹ Việt đang có xu hướng nghĩ rằng chỉ có nước hầm xương mới đầy đủ dưỡng chất cho bé trong giai đoạn ăn dặm. Tuy nhiên, trên thực tế, việc lạm dụng nước hầm xương sẽ khiến bé bị chán ăn, béo phì và ảnh hưởng đến sức khỏe. Đó là lý do các mẹ Nhật Bản sử dụng nước hầm rau củ với hàm lượng canxi cho bé cao để bổ sung vào thực đơn ăn dặm.

Bé tiêu hóa thức ăn nhanh hơn

Thay vì ăn uống thụ động với thức ăn đã được xay nhuyễn thì bé có cơ hội tập ăn thô, nhai nuốt thức ăn theo phản xạ. Từ đó, hệ thống tiêu hóa của bé hoạt động tốt hơn và giúp bé tiêu hóa nhanh hơn.

Nâng cao khả năng tự lập

Khi áp dụng ăn dặm theo kiểu Nhật, bé sẽ có không gian riêng, tự ngồi ăn và lựa chọn thức ăn theo sở thích của mình. Đây là một cách hình thành tính tự lập cho bé từ nhỏ rất hữu hiệu mà mẹ nên áp dụng.

Hạn chế tối đa tình trạng thừa cân

Việc sử dụng nước hầm rau củ sẽ giúp thanh lọc cơ thể, bổ sung vitamin cần thiết và giảm tỷ lệ béo phì, thừa cân do sử dụng nước hầm xương thường xuyên.

Nhược điểm

Bên cạnh những ưu điểm vượt trội kể trên thì ăn dặm kiểu Nhật cũng tiềm ẩn một số nhược điểm như:

Tốn nhiều thời gian lên thực đơn

Để đảm bảo bé yêu thích thú khi ăn dặm thì mẹ cần thay đổi món ăn liên tục. Điều này sẽ tốn khá nhiều thời gian của mẹ đấy nhé.

Bé tăng cân chậm

Một trong những điều các mẹ lo lắng đó chính là bé tăng cân rất chậm. Thời gian đầu ăn dặm theo kiểu Nhật, lượng vitamin và thức ăn bé dung nạp vào cơ thể khá ít nên tình trạng cân nặng khiến mẹ lo lắng khá nhiều.

Xem thêm: Các giai đoạn phát triển của trẻ trong năm đầu đời

Trang bị dụng cụ nấu ăn bài bản

Mẹ cần có cho mình một bộ dụng cụ nấu ăn chất lượng, đầy đủ nhằm đáp ứng toàn bộ nhu cầu của bé yêu.

Lưu ý khi cho bé ăn dặm theo kiểu Nhật

Nhiều mẹ đang  nhầm tưởng ăn dặm kiểu Nhật là phải bắt buộc lựa chọn thực phẩm của Nhật để nấu ăn cho bé. Quan niệm này hoàn toàn sai lầm. Mẹ có thể sử dụng những loại rau củ như cà rốt, bông cải xanh, cải bó xôi, bí đỏ,… để nấu nước dùng cho bé mỗi ngày.

Ngoài ra, lựa chọn thời điểm cho con ăn dặm theo kiểu Nhật cũng đóng một vai trò quyết định thành công của phương pháp này. Thông thường, bé 5 – 6 tháng tuổi đã có thể tự ngồi và đây chính là “ thời điểm vàng” để mẹ tập ăn dặm cho bé. Nhưng nếu bé chưa sẵn sàng thì mẹ cũng nên đợi một khoảng thời gian nữa giúp bé thoải mái hơn khi ăn dặm lần đầu.

Các giai đoạn ăn dặm kiểu Nhật

Các giai đoạn ăn dặm kiểu Nhật

Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật được chia làm 4 giai đoạn chính:

Giai Đoạn 1 (5 – 6 Tháng Tuổi): Nuốt Chửng

  • Tuần đầu tiên: Giai đoạn này bé mới chỉ tập ăn, mẹ không nên nóng vội mà chỉ nên cho bé ăn một lượng thức ăn ít và đơn giản. Tuần đầu tiên, bé sẽ tập làm quen với cháo trắng, rây qua lưới và được nấu với tỷ lệ 10 : 1 (10 phần nước và 1 phần gạo). Mặc dù đồ ăn dạng lỏng nhưng bé vẫn gặp khó khăn trong việc nuốt và làm quen với muỗng nên mẹ hãy thật nhẹ nhàng và bình tĩnh thuyết phục bé.
  • Tuần thứ 2: Bé có thể làm quen với một số loại thức ăn như rau củ trơn, mịn, dễ nuốt. Giai đoạn này chỉ tập trung cho bé làm quen với phản xạ nuốt thức ăn và các thực phẩm khác ngoài sữa. Mỗi ngày, mẹ chỉ nên cho bé ăn một bữa và tiếp tục cho bé ti theo nhu cầu hằng ngày.
  • Ngưng 2 – 3 ngày nếu bé không hợp tác: Đừng nóng vội, đừng ép con ăn là điều mẹ cần phải ghi nhớ. Nếu con không thích ăn, không hứng thú trong việc ăn dặm thì nên cân nhắc ngừng 2 – 3 ngày và thử lại vào những ngày sau đó.

Một số thực phẩm bé có thể ăn trong giai đoạn này như: cháo loãng, bánh mì, bún mềm, chất đạm có trong đậu hũ, lòng đỏ trứng gà, cá, vitamin có trong rau cải bó xôi, cà rốt, cà chua, bí đỏ,…

Giai Đoạn 2 (7 – 8 Tháng Tuổi): Nhai Trệu Trạo

  • Ăn thức ăn nghiền nhỏ, có độ mềm cao: Giai đoạn này bé đã có thể đẩy mạnh lưỡi lên hàm trên để nhai và nuốt thức ăn. Vậy nên, mẹ chỉ cần chọn thực phẩm mềm, nghiền nhỏ, không cần nghiền thành bột để bé làm quen dần.
  • Tăng chủng loại thực phẩm: Bé ăn được nhiều hơn nên mẹ hãy cân nhắc tăng chủng loại thực phẩm để bé làm quen với nhiều vị khác nhau. Bên cạnh cháo, rau củ thì mẹ có thể bổ sung thêm trái cây mềm như chuối, bơ và cắt thành miếng dài để bé tự cầm, tự đưa lên miệng và cắn.
  • Cháo nguyên hạt theo tỉ lệ 1:7: Lúc này, mẹ không cần nghiền cháo nhuyễn ra nữa mà nên nấu mềm cháo theo tỉ lên 7 phần nước và 1 phần gạo. Mỗi ngày, cho bé ăn 2 cữ sáng – trưa và vẫn tiếp tục cho bé uống sữa mẹ theo nhu cầu.

Một số thức ăn mẹ nên dùng trong giai đoạn 2 gồm cháo, tinh bột, yến mạch, ngũ cốc, đạm có trong gan động vật, lòng trắng trứng gà, các loại đậu, vitamin có trong nấm, trái cây, các loại rau củ như cà chua, cải bó xôi, bắp cải,…

Xem thêm: Ghế ăn dặm cho bé: Cách chọn mua và sử dụng từ chuyên gia

Giai Đoạn 3 (9 – 11 tháng tuổi): Nhai Tóp Tép

  • Cho bé tập nhai: Đây là giai đoạn bé đã có thể tập nhai được rồi nên mẹ chỉ cần hấp mềm thức ăn để bé làm quen với thức ăn thô. Đối với những loại rau củ, trái cây, mẹ cắt thành lát dài và cho bé tự cầm nắm để thưởng thức.
  • Hấp thịt cá theo nhu cầu của bé: Thịt heo, thịt bò, tôm mẹ nên hấp chín, xé sợi sau đó giã nhỏ. Với cá thì nên hấp chín, dằm nhỏ và thay đổi thực đơn linh hoạt để bé thích thú hơn khi ăn dặm.
  • Cháo nguyên hạt tỉ lệ 1:5: Bé đã có thể nhai thức ăn bằng lợi, do đó mẹ nên nấu cháo theo tỉ lệ 1: 5 (1 phần gạo và 5 phần nước) để tăng độ đặc lên. Vẫn tiếp tục cho bé bú sữa theo nhu cầu và xen kẽ 3 cữ ăn dặm kiểu Nhật cho bé bổ sung thêm dưỡng chất.

Giai Đoạn 4 (12 – 18 Tháng Tuổi): Nhai Thành Thạo

  • Cho bé dùng thìa tự xúc: Bé có nhiều răng và việc nhai nuốt, cầm nắm thức ăn đã trở nên thuần thục hơn rất nhiều. Hãy tập cho bé thói quen ăn uống bằng thìa và tự xúc thức ăn theo sở thích của mình.
  • Cân bằng dinh dưỡng nhiều loại thực phẩm: Giai đoạn này, mẹ cho bé ăn 3 bữa chính cùng với thời gian của người lớn. Tập cho bé làm quen với nhiều nhóm thực phẩm và giảm dần lượng sữa để cân bằng dinh dưỡng cho trẻ.
  • Nêm nhạt thức ăn: Lúc này, mẹ có thể nêm một ít gia vị để kích thích bé ăn ngon miệng. Ngoài ra, thực phẩm nên chế biến theo dạng mềm ít, nhiều màu sắc và có nhiều hình dáng ngộ nghĩnh giúp bé ăn ngon miệng hơn.
  • Nấu cơm nát theo tỉ lệ 1:2: Bé đã có thể ăn cơm nát theo tỉ lệ 1 gạo và 2 nước nên mẹ không cần nghiền nhỏ như trước. Ngoài ra, bé có thể ăn các loại rau củ như cà rốt, đậu que, bắp cải,… cắt nhỏ. Thịt bò, thịt heo, thịt gà chỉ cần hấp lên, thái theo sớ mỏng giúp bé dễ cầm, dễ ăn là được. Với những bé đã cai sữa, mẹ nên bổ sung 2 cữ ăn phụ mỗi ngày. Nếu mẹ chưa cai sữa, mỗi ngày mẹ chỉ cần cho bé uống từ 300 – 400ml sữa.

Khi nào nên cho bé bắt đầu ăn dặm kiểu Nhật?

Khi nào cho bé ăn dặm kiểu Nhật là câu hỏi được nhiều mẹ quan tâm và mong muốn có câu trả lời chính xác nhất. Theo các giai đoạn ở trên, mẹ có thể cho bé tập ăn dặm từ giai đoạn 5 – 6 tháng tuổi.

Với những bé hiếu động, hứng thú với đồ ăn sớm hơn, mẹ cũng có thể cho bé ăn từ lúc bé 4 tháng hoặc chậm hơn là 7 – 8 đều được. Tùy vào nhu cầu và sở thích của bé để mẹ quyết định nên cho con ăn dặm kiểu Nhật vào thời điểm nào là thích hợp nhất.

Thực đơn ăn dặm kiểu Nhật giúp bé nhanh lớn

Thực đơn ăn dặm

15 ngày đầu là giai đoạn khó khăn nhất để bé tập ăn dặm kiểu Nhật. Do đó, mẹ nên chọn thực phẩm đơn giản và nấu theo dạng lỏng để bé dần thích nghi. Những giai đoạn tiếp theo, mẹ chỉ cần thay đổi linh hoạt các món rau như: cà rốt, khoai lang, cải bó xôi, bắp cải, bí đỏ và những loại thịt giàu dưỡng chất như: thịt cá hồi, thịt heo, thịt gà, thịt bò,…

Ngoài ra, mẹ cũng nên bổ sung thêm đạm có trong gan động vật, lòng đỏ trứng gà cho bé để thay đổi khẩu vị mỗi ngày. Dưới đây là thực đơn ăn dặm kiểu Nhật cho 15 ngày đầu tiên, mẹ có thể tham khảo để áp dụng cho bé.

  • Hai ngày đầu tiên: Chỉ cần 1 muỗng cháo loãng khoảng 5ml được nấu theo tỷ lệ 1 gạo, 10 nước.
  • Ngày 3 – 4: 2 muỗng cháo loãng khoảng 10ml vẫn nấu theo tỷ lệ 1 gạo, 10 nước.
  • Ngày 5 – 7: 3 muỗng cháo loãng khoảng 15ml theo tỷ lệ 1 gạo, 10 nước.
  • Ngày 8 – 10: 3 muỗng cháo loãng khoảng 15ml với tỷ lệ 1 gạo, 10 nước. Kết hợp với đó là 1 muỗng nhỏ cà rốt nghiền.
  • Ngày 11 – 12: 3 muỗng cháo loãng khoảng 15ml với tỷ lệ 1 gạo, 10 nước kết hợp 1 muỗng nhỏ bông cải xanh nghiền.
  • Ngày 13 – 14: 3 muỗng cháo loãng khoảng 15ml theo tỷ lệ 1 gạo, 10 nước đi kèm với 2 muỗng khoai lang nghiền mịn.
  • Ngày 15: 3 muỗng cháo loãng nhỏ 15ml theo tỷ lệ 1 gạo, 10 nước kết hợp 2 muỗng cải bó xôi nghiền, 1 muỗng nhỏ cà rốt nghiền.

Kết luận

Ăn dặm kiểu Nhật không những giúp bé tự lập ăn uống từ khi còn nhỏ và còn đẩy nhanh quá trình ăn thô, giúp hệ tiêu hóa của bé hoạt động tốt hơn. Do đó, mẹ hãy tham khảo những thông tin kể trên để áp dụng đúng cách và giúp bé hợp tác nhanh nhất.

Mẹ có thể tham khảo

Đỗ Khánh Huyền Biên tập viên

Mục tiêu nghề nghiệp: Luôn luôn trau dồi kỹ năng sống và công việc nhằm hiện thực hóa những mục tiêu đã đề ra. Học vấn: Sinh viên năm 3 học viên Tài Chính Hà Nội. Kỹ năng: Có kiến thức tốt trong việc viết báo, soạn thảo và kiến thức y khoa. Sở thích: Đam mê các vấn đề y dược, thời trang, văn học, thích du lịch trải nghiệm.